KTMMOB İnşaat Mühendisleri Odası ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi Kuzey Kıbrıs Kampüsü iş birliğinde kurulan AFMER (Afet Merkezi) bünyesinde yapılan teknik inceleme ve değerlendirmeler doğrultusunda kamuoyunu bilgilendirme gereği doğmuştur.
9 Aralık 2025 tarihinde başlayan ve Aralık 2025–Ocak 2026 döneminde aralıklarla devam eden yoğun yağışlar sonucunda ülke genelinde birçok barajın doluluk oranlarının kritik seviyelere ulaştığı, bazı barajlarda ise taşkınların meydana geldiği gözlemlenmiştir. Son olarak 24 Ocak 2026 tarihinde etkili olan şiddetli yağışların ardından bazı barajlarda yeniden taşma yaşanmıştır.
25 Ocak 2026 sabahı sosyal medya ve sahadan elde edilen görüntüler doğrultusunda, Güzelyurt bölgesinde, Kalkanlı’nın batısında yer alan Akdeniz Barajı’nın dolu savağında ciddi yapısal yıkılmalar meydana geldiği tespit edilmiştir. AFMER Yürütme Kurulu üyeleri Dr. Bertuğ Akıntuğ ve Dr. Hasan Zaifoğlu tarafından yapılan teknik değerlendirmelerde, mevcut hasarın barajın güvenliğini ciddi biçimde zayıflattığı ve yağışların devam etmesi halinde yıkılma riskinin yüksek olduğu vurgulanmıştır.
Uzman değerlendirmelerine göre, barajın mansabında yer alan ve baraj ile deniz arasında kalan bölge, olası bir yıkılma durumunda doğrudan taşkın ve ani su baskını tehdidi altındadır. Bu nedenle söz konusu alanın ivedilikle kontrol altına alınması, gerekli güvenlik ve tahliye tedbirlerinin gecikmeksizin planlanması büyük önem taşımaktadır.
Bunun yanında KTMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Başkanı Doç. Dr. Abdullah Ekinci ve AFMER Araştırmacısı Dr. Hamza Saeed tarafından yapılan zemin değerlendirmelerinde, gevşek ve suya doygun kumlu veya siltli zeminlere sahip barajlarda “statik sıvılaşma” adı verilen ciddi bir göçme riskinin bulunduğu ifade edilmiştir. Bu tür zeminlerde, deprem olmasa bile, suyun zemindeki basıncının artmasıyla birlikte zemin aniden taşıma gücünü kaybedebilmekte ve baraj çok kısa sürede, önceden belirti vermeden zarar görebilmektedir.
2020 yılında ABD’de yaşanan Edenville Barajı yıkımı gibi uluslararası örnekler, yalnızca klasik mühendislik hesaplarına dayanmanın yeterli olmadığını göstermektedir. Bu nedenle, barajların zemin özelliklerinin ayrıntılı şekilde incelenmesi, sıvılaşma riski taşıyıp taşımadığının kontrol edilmesi ve özellikle mansabında yerleşim bulunan barajlara öncelik verilerek detaylı güvenlik incelemelerinin yapılması hayati önem taşımaktadır.
Öte yandan, küresel iklim değişikliğinin etkisiyle ülkemizde yağış rejimlerinin değiştiği, daha kısa sürede ve daha şiddetli yağışların artık daha sık yaşandığı bilimsel olarak ortaya konmaktadır. Bu yeni iklim koşulları dikkate alınarak, mevcut barajlarımızın yıkılma ve taşkın analizlerinin güncel verilerle yeniden yapılması bir zorunluluk haline gelmiştir.
AFMER olarak, özellikle mansabında yerleşim alanları bulunan barajlara öncelik verilerek, bu analizlerin ilgili Devlet kurumları ile koordineli ve bilimsel esaslara dayalı biçimde gerçekleştirilmesi yönündeki hazır ve kararlı duruşumuzu kamuoyu ile paylaşırız.
